Chemia/Budowa atomu - Historia wersji

Magdaz o 11:13, 4 cze 2015

2015-06-04T11:13:40Z

Magdaz: Utworzono nową stronę "==Atom i pierwiastek — podstawowe definicje == Atom jest najmniejszą częścią pierwiastka zachowującą jego właściwości. Zbudowany jest z jądra atomowego o..."

2015-06-03T18:08:17Z

Utworzono nową stronę "==Atom i pierwiastek — podstawowe definicje == Atom jest najmniejszą częścią pierwiastka zachowującą jego właściwości. Zbudowany jest z jądra atomowego o..."

Nowa strona

==Atom i pierwiastek — podstawowe definicje ==
Atom jest najmniejszą częścią pierwiastka zachowującą jego właściwości. Zbudowany jest
z jądra atomowego oraz elektronów. W skład jądra wchodzą protony i neutrony (nukleony). Podstawowe właściwości tych cząstek elementarnych zebrano w tabeli.

{|class="wikitable"
!Cząstka
!Symbol
!Zapis
!Masa [kg]
!Ładunek [e]
!Ładunek [C]
|-
|proton
|p
|<math>_1^1p</math>
|<math>1,6726231 \cdot 10^{-27}</math>
| 1
|<math>1,602 \cdot 10^{-19}</math>
|-
|neutron
|n
|<math>_1^0n</math>
|<math>1,6749286 \cdot 10-27</math>
|0
|0
|-
|elektron
|e
|<math>_0^{-1}e</math>
|<math>9,1093897 \cdot 10^{-31}</math>
| -1
|<math>1,602 \cdot 10^{-19}</math>
|}
Atom przedstawia się za pomocą symbolu odpowiedniego pierwiastka oraz liczby masowej i atomowej:

:A — liczba masowa (liczba nukleonów)
<center><math>_\mathrm{A}^\mathrm{E} Z </math> — symbol pierwiastka</center>
:Z — liczba atomowa (liczba protonów)

Pierwiastek chemiczny jest zbiorem atomów o takiej samej liczbie protonów, a nuklid zbiorem atomów o tej samej liczbie atomowej i masowej.
*Izotopy — atomy tego samego pierwiastka różniące się liczbą masową
*Izobary — zbiory atomów o takiej samej liczbie masowej
*Izotony — zbiory atomów o takiej samej liczbie neutronów
Odmiany alotropowe — odmiany tego samego pierwiastka różniące się liczbą atomów w cząsteczce (tlen i ozon) lub postacią krystaliczną (diament i grafit).
==Modele atomu==
{|class="wikitable"
|[[File:Plum pudding atom.svg|thumb]]
|[[File:Rutherford_atom.svg|thumb]]
|[[File:Hydrogen_eigenstate_n5_l2_m-2.png|thumb]]
|-
| Model atomu Rutherforda
| Model atomu Bohra
| Model atomu Schrödingera
|}
Modele zaproponowane przez [[wikipl:Ernest_Rutherford|Rutherforda]] i [[wikipl:Niels_Bohr|Bohra]] były oparte na [[Fizyka:Wykład_z_Fizyki_I/Dynamika|prawach fizyki klasycznej Newtona]]. Mechanika klasyczna pozwala dokładnie określić położenie i pęd obiektów materialnych w każdym punkcie czasowym oraz przewiduje możliwość wzbudzenia ruchów translacyjnych, rotacyjnych i oscylacyjnych do dowolnych wartości energii pod wpływem przyłożenia siły.
===Model planetarny [[wikipl:Ernest_Rutherford|Rutherforda]] (1911) ===
W centralnej części atomu znajduje się dodatnio naładowane jądro, dookoła którego krążą elektrony po torach kołowych lub eliptycznych.
===Model [[wikipl:Niels_Bohr|Bohra]] (1913)===
Elektron w atomie może przebywać w ściśle określonych stanach o określonej energii. Podczas przejścia elektronu ze stanu o wyższej energii (E2) do stanu o niższej energii (E1) następuje emisja energii, natomiast przejście ze stanu (E1) do stanu (E2) wymaga absorpcji energii
:E2 - E1 = hν
Teoria [[wikipl:Niels_Bohr|Bohra]] wyjaśniała emisje fal świetlnych pozwalającą wytłumaczyć widmo emisyjne atomu wodoru oraz atomów wodoropodobnych (brak możliwości opisu pozostałych atomów).

== Przełomowe doświadczenia w badaniach nad strukturą atomów==
*Elektryczne wyładowania w gazach
*Spektroskopia atomowa
*Efekt fotoelektryczny
===Widmo atomu wodoru===
[[File:Hydrogen transitions.svg|thumb|500px|Linie spektralne tworz grupy o zbliżonych długościach fal, zwane seriami (Lymana, Balmera, Paschena).]]
[[File:Visible spectrum of hydrogen.jpg|500px|thumb|Spektrum widzialne atomu wodoru (seria Balmera).Występowanie dyskretnych linii spektralnych wskazuje, że elektron w atomie może przyjmowad pewne określone energie.]]
[[File:Photoelectric effect.svg|thumb|Efekt fotoelektryczny]]
[[File:Hydrogen discharge tube.jpg|300px|thumb|Wyładowania elektryczne w gazowym wodorze. Strumień elektronów rozszczepia cząsteczki wodoru i wzbudza powstające atomy do wyższych stanów energetycznych. Oddając nadmiar energii atomy emitują promieniowanie, które przechodząc przez pryzmat ulega załamaniu i na ekranie powstaje widmo liniowe gazu.]]
[[File:Simple spectroscope.jpg|thumb|Model prostego spektroskopu złożonego z kartonu ze szczeliną i pryzmatu.]]

==Falowa natura elektronu==
<ul><li>[[wikipl:Louis de Broglie|Louis de Broglie]] (1924) przypisał elektronom właściwości korpuskularne oraz falowe (dualizm korpuskularno-falowy) wyrażone wzorem 
:<math>\lambda=\frac h {mv}</math> 
gdzie ''m'' oznacza masę cząstki, ''v'' — prędkość , ''h'' — stałą Plancka.
<li>Doświadczalne potwierdzenie dualizmu elektronu nastąpiło w roku 1927, kiedy odkryto zjawisko dyfrakcji elektronów ([[wikipl:Clinton_Joseph_Davisson|C.J. Davisson]], [[wikipl:Lester_Germer|L.H. Germer]]).
<li>W przypadku cząstek elementarnych niemożliwe jest równoczesne dokładne określenie położenia i pędu (zasada nieoznaczoności Heisenberga). 
Zasada nieoznaczoności wyrażana jest w postaci 
:<math>\Delta x\Delta p_x \geq \frac{h}{4\pi}</math> 
gdzie <math>\Delta x</math> jest miarą niedokładności oznaczenia współrzędnej określającej położenie cząstki, a <math>\Delta p_x</math> miarą niedokładności oznaczenia pędu cząstki.
</ul>

==Równanie Schrödingera==
Równanie Schrödingera opisuje ruch cząstek. Funkcja będąca jego rozwiązaniem, nazywana funkcją falową (<math>\Psi</math>), opisuje stan pojedynczej cząstki lub wielu cząstek.
:<math>\frac{\partial^2 \Psi}{\partial x^2}+\frac{\partial^2 \Psi}{\partial y^2}+ \frac{\partial^2 \Psi}{\partial z^2} +\frac{8\pi m}{h^2}\left(E\Psi-V\Psi\right)=0</math>
Kwadrat bezwzględnej wartości funkcji <math>\Psi</math> jest miarą gęstości elektronowej w różnych obszarach wokół jądra
:<math>\rho(x,y,z) = |\Psi(x,y,z)|^2\;</math>
Dla atomu wodoru funkcje falowe można dokładnie wyznaczyć, jednak tylko niektóre z nich, tzw. funkcje porządne (ciągłe, jednoznaczne i przyjmujące wartości skończone), nadają się do wyrażenia prawdopodobieństwa napotkania elektronu.

==Co wynika z postulatów mechaniki kwantowej?==
*Nie da się określić toru elektronu, lecz jedynie prawdopodobieństwo jego znalezienia w wybranym rejonie przestrzeni wokół jądrowej. Przyjmuje się, że elektron wytwarza chmurę ładunku ujemnego wokół jądra a kształt chmury zależy od stanu kwantowego.
*Ruch elektronu jest opisywany za pomocą równania Schrödingera, którego rozwiązaniem są funkcje falowe. Znajomość tych funkcji pozwala na obliczanie różnych wielkości związanych z ruchem elektronu.
*W zależności od wartości parametrów charakteryzujących stan elektronu wprowadzono umowną, trójstopniową klasyfikację stanów kwantowych: '''powłoki''', '''podpowłoki''', '''poziomy orbitalne'''.

==Cechy mikroświata==
Wielkości fizyczne związane z ruchem cząstki nie mogą przyjmować wartości dowolnych — są to wielkości skwantowane.

W przypadku elektronu kwantowaniu podlega 5 parametrów ruchu:
* energia,
* orbitalny moment pędu,
* orientacja przestrzenna orbitalnego momentu pędu,
* spin,
* orientacja przestrzenna spinu.
Stan elektronu określony za pomocą wartości poszczególnych parametrów jest nazywany stanem kwantowym.

==Energia atomu wodoru==
Rozwiązaniem równania Schrödingera mogą być funkcje porządne tylko wtedy, gdy energia elektronu w atomie o liczbie atomowej Z wyraża się równaniem
:<math>E= -\frac{m_ee^4Z^2}{8\varepsilon_0^2h^2n^2}</math>
gdzie ''n'' - główna liczba kwantowa, która może przybierać wartości kolejnych liczb naturalnych, ''e'' - ładunek elementarny, <math>m_e</math> — masa elektronu, <math>\varepsilon_0</math> — przenikalność elektryczna próżni, ''h'' — stała Plancka.

Energia elektronu w atomie wodoru może przyjmować następujące wartości:
*E1 =-13,59 eV dla ''n'' = 1
*E2 =-3,44 eV dla ''n'' = 2
*E3 =-1,56 eV dla ''n'' = 3
Ujemne wartości energii wynikają z założenia, że energia potencjalna elektronu znajdującego się w nieskończenie dużej odległości od jądra ma wartość zerową, zatem w miarę zbliżania się elektronu do jądra przyjmuje wartości coraz bardziej ujemne.

Stany kwantowe o takiej samej energii nazywa się '''stanami zdegenerowanymi'''. W atomie wodoru liczba stanów zdegenerowanych wynosi '''<math>2n^2</math>'''.

Wartość energii (-13,6 eV) wynikającą z warunku kwantowego <math>n = 1</math> posiadają dwa stany kwantowe. Kolejna wartość energii (-3,4 eV) uzyskana dla <math>n = 2</math>, odpowiada 8 stanom kwantowym.

Zbiór stanów kwantowych o tej samej wartości ''n'' (głównej liczby kwantowej) jest nazywany '''powłoką elektronową''' (zarówno w atomie wodoru, jak i w atomach wieloelektronowych).

Główna liczba kwantowa ''n'' spełnia następujące funkcje:
*określa liczbę stanów kwantowych w powłoce jako równą <math>2n^2</math>,
*kwantuje energię.
Powłoki elektronowe w atomie (wartości energii dotyczą atomu wodoru):
*<math>n = 1</math> powłoka K zawierająca 2 stany o energii -13,6 eV
*<math>n = 2</math> powłoka L zawierająca 8 stanów o energii -3,4 eV
*<math>n = 3</math> powłoka M zawierająca 18 stanów o energii -1,5 eV
*<math>n = 4</math> powłoka N zawierająca 32 stany o energii -0,85 eV
*<math>n = 5</math> powłoka Q zawierająca 50 stanów o energii -0,54 eV

== Kwantowanie momentu pędu i spinu==
*Ruch elektronu opisywany jest wielkością wektorową zwaną orbitalnym momentem pędu, co powoduje konieczność oddzielnego kwantowania jego wartości i orientacji przestrzennej .
*Wartość momentu pędu kwantuje poboczna (orbitalna) liczba kwantowa <math>\ell</math>, która może przybierać wartości od 0 do <math>n -1</math>.
*Zbiór stanów kwantowych o tej samej energii i tej samej wartości momentu pędu (czyli zbiór stanów opisywanych tym samym zestawem liczb <math>n</math> i <math>\ell</math>), jest nazywany '''podpowłoką elektronową'''.
*Każda powłoka elektronowa zawiera inną liczbę podpowłok, równą <math>n</math>, które oznacza się symbolami: <math>s</math> (dla <math>l = 0</math>), <math>p</math> (dla <math>l = 1</math>), <math>d</math> (dla <math>l = 2</math>), <math>f</math> (dla <math>l = 3</math>), a dalej alfabetycznie.
*Wektor momentu pędu może przyjmować <math>2l + 1</math> ustawień względem zewnętrznego pola magnetycznego.
*Kwantowanie orientacji przestrzennej wektora momentu pędu polega na znalezieniu rzutów tego wektora na kierunek zewnętrznego pola magnetycznego. Określa je magnetyczna liczba kwantowa <math>(m)</math> przybierająca wartości liczb całkowitych od –l do +l. Zbiór stanów kwantowych o jednakowych wartościach liczb <math>n,\ l,\ m</math> nazywa się '''poziomem orbitalnym'''.
*Wielkość zwaną spinem przypisano ruchowi wewnętrznemu elektronu, odpowiedzialnemu za wytworzenie pola magnetycznego wokół elektronu. Wartość spinu określa spinowa liczba kwantowa <math>(s)</math>, która przyjmuje tylko jedną wartość (½), natomiast wektor spinu może ustawić się względem zewnętrznego pola magnetycznego na dwa sposoby: „spin równoległy” i „spin antyrównoległy”.
*Kwantowanie orientacji przestrzennej spinu wprowadza magnetyczną spinową liczbę kwantową (<math>m_s</math>), która może przyjmować dwie wartości (+ ½) i (- ½).
*'''Poziom orbitalny to 2 stany kwantowe''' opisane tymi samymi liczbami kwantowymi <math>(n,\ l,\ m)</math>, a różniące się orientacją przestrzenną wektora spinu w zewnętrznym polu magnetycznym.

==Orbitale atomowe wodoru==
*Każdej kombinacji 3 liczb kwantowych <math>(n,\ l,\ m)</math> odpowiada jedna funkcja falowa spełniająca równanie Schrödingera.
*Funkcja taka nazywa się orbitalem atomowym <math>\left(\Psi_{n,l,m}\right)</math>. Liczbę możliwych orbitali odpowiadających poszczególnym wartościom głównej liczby kwantowej (poszczególnym dozwolonym stanom energetycznym atomu wodoru) określa się na podstawie różnych możliwych kombinacji liczb kwantowych.
*Znajomość postaci funkcji stanowiących orbitale atomowe pozwala obliczyć prawdopodobieństwo napotkania elektronu w określonych odległościach od jądra i w określonych kierunkach.
[[Plik:H atom orbitaly.png|thumb|center|500px|Kształty orbitali ''s'', ''p'', ''d'']]

==Orbitale w atomach wieloelektronowych==
*Dla atomów wieloelektronowych równanie falowe ma tak skomplikowaną postać, że nie można go rozwiązać w sposób ścisły (problemem jest konieczność uwzględnienia współrzędnych wszystkich elektronów oraz oddziaływań pomiędzy nimi).
*Możliwe jest uzyskanie rozwiązań przybliżonych za pomocą metody pola samouzgodnionego ([[wikien:Douglas_Hartree|Hartree]]-[[wikipl:/Władimir_Fok|Focka]]), w której rozpatruje się ruch poszczególnych elektronów w uśrednionym polu elektrycznym innych elektronów. Pozwala to na opisanie każdego elektronu oddzielną funkcją falową, uwzględniającą tylko współrzędne opisywanego elektronu. Działanie takie nazywa się przybliżeniem jednoelektronowym, a funkcja falowa opisująca zachowanie się wszystkich elektronów jest iloczynem orbitali jednoelektronowych
*Istotna różnica pomiędzy atomem wodoru a atomami wieloelektronowymi polega na tym, że o energii elektronu w atomie wodoru decyduje wyłącznie główna liczba kwantowa, podczas gdy w pozostałych atomach na energie elektronów wpływa również orbitalna liczba kwantowa.
==Zapełnianie powłok elektronowych==
*W atomie wieloelektronowym nie może być dwóch elektronów, których stan jest opisywany za pomocą zestawów identycznych liczb kwantowych, muszą się różnić przynajmniej jedną liczbą kwantową.
*Zgodnie z zakazem Pauliego, jeden orbital o liczbach kwantowych n,l,m może opisywać zachowanie się co najwyżej dwóch elektronów różniących się spinową liczbą kwantową.
*Z punktu widzenia właściwości chemicznych znaczenie mają elektrony tworzące najbardziej zewnętrzną powłokę elektronową, tzw. elektrony walencyjne.
*Przyporządkowując elektrony orbitalom zdegenerowanym (o jednakowych energiach), należy je rozmieszczać pojedynczo ze zgodnie skierowanymi spinami, ponieważ zgodnie z regułą Hunda najniższą energię dla danej konfiguracji ma stan o najwyższym możliwym całkowitym spinie.
*Stan, w którym pojawiają się niesparowane elektrony (ze zgodnie skierowanymi spinami) nazywa się stanem trypletowym. Stan, w którym atom nie zawiera żadnego elektronu niesparowanego, nazywa się stanem singletowym.
*W miarę przechodzenia do atomów o coraz większej liczbie atomowej poziomy energetyczne są zajmowane w kolejności, według której wzrasta ich energia.
==Konfiguracje elektronowe pierwiastków==
<ul>
<li>Konfiguracją elektronową pierwiastka określa się rozmieszczenie elektronów w podpowłokach i powłokach
<li>Kolejność zapełniania podpowłok elektronami określa reguła <math>n+ l</math>: 
:elektrony zajmują w pierwszej kolejności tę podpowłokę, dla której suma <math>(n+l)</math> jest najmniejsza; gdy dwie podpowłoki mają jednakową sumę <math>(n+l)</math> to o kolejności zapełniania decyduje mniejsza wartość <math>n</math>: 
:<math>1s^22s^22p^63s^23p^64s^23d^{10}4p^{6}5s^24d^{10}5p^{6}6s^{2}4f^{14}5d^{10}6p^67s^2</math> 
:Przykładowe konfiguracje: 
:12Mg <math>1s^2 2s^22p^6 3s^2</math> lub w formie skróconej [Ne]<math>3s^2</math> 
:25Mn <math>1s^22s^22p^6 3s^23p^6 4s^23d^5</math> lub w formie skróconej [Ar]<math>4s^23d^5</math> 
</ul>

@@ Linia 53: / Linia 53: @@
 | Model atomu Schrödingera
 |}
-Modele zaproponowane przez [[wikipl:Ernest_Rutherford|Rutherforda]] i [[wikipl:Niels_Bohr|Bohra]] były oparte na [[Fizyka:Wykład_z_Fizyki_I/Dynamika|prawach fizyki klasycznej Newtona]]. Mechanika klasyczna pozwala dokładnie określić położenie i pęd obiektów materialnych w każdym punkcie czasowym oraz przewiduje możliwość wzbudzenia ruchów translacyjnych, rotacyjnych i oscylacyjnych do dowolnych wartości energii pod wpływem przyłożenia siły.
+Modele zaproponowane przez [[Wikipedia:pl:Ernest_Rutherford|Rutherforda]] i [[Wikipedia:pl:Niels_Bohr|Bohra]] były oparte na [[Fizyka:Wykład_z_Fizyki_I/Dynamika|prawach fizyki klasycznej Newtona]]. Mechanika klasyczna pozwala dokładnie określić położenie i pęd obiektów materialnych w każdym punkcie czasowym oraz przewiduje możliwość wzbudzenia ruchów translacyjnych, rotacyjnych i oscylacyjnych do dowolnych wartości energii pod wpływem przyłożenia siły.
-===Model planetarny [[wikipl:Ernest_Rutherford|Rutherforda]] (1911) ===
+===Model planetarny [[Wikipedia:pl:Ernest_Rutherford|Rutherforda]] (1911) ===
 W centralnej części atomu znajduje się dodatnio naładowane jądro, dookoła którego krążą elektrony po torach kołowych lub eliptycznych.
-===Model [[wikipl:Niels_Bohr|Bohra]] (1913)===
+===Model [[Wikipedia:pl:Niels_Bohr|Bohra]] (1913)===
 Elektron w atomie może przebywać w ściśle określonych stanach o określonej energii. Podczas przejścia elektronu ze stanu o wyższej energii (E<sub>2</sub>) do stanu o niższej energii (E<sub>1</sub>) następuje emisja  energii, natomiast przejście ze stanu (<sub>E1</sub>) do stanu (E<sub>2</sub>) wymaga absorpcji energii
 :E<sub>2</sub> - E<sub>1</sub> = hν
-Teoria [[wikipl:Niels_Bohr|Bohra]] wyjaśniała emisje fal świetlnych pozwalającą wytłumaczyć widmo emisyjne atomu wodoru oraz atomów wodoropodobnych (brak możliwości opisu pozostałych atomów).
+Teoria [[Wikipedia:pl:Niels_Bohr|Bohra]] wyjaśniała emisje fal świetlnych pozwalającą wytłumaczyć widmo emisyjne atomu wodoru oraz atomów wodoropodobnych (brak możliwości opisu pozostałych atomów).
 == Przełomowe doświadczenia w badaniach nad strukturą atomów==
@@ Linia 73: / Linia 73: @@
 ==Falowa natura elektronu==
-<ul><li>[[wikipl:Louis de Broglie|Louis de Broglie]] (1924) przypisał elektronom właściwości korpuskularne oraz falowe (dualizm korpuskularno-falowy) wyrażone wzorem<br/>
+<ul><li>[[Wikipedia:pl:Louis de Broglie|Louis de Broglie]] (1924) przypisał elektronom właściwości korpuskularne oraz falowe (dualizm korpuskularno-falowy) wyrażone wzorem<br/>
 :<math>\lambda=\frac h {mv}</math><br/>
 gdzie ''m'' oznacza masę cząstki, ''v'' &mdash; prędkość , ''h'' &mdash; stałą Plancka.
-<li>Doświadczalne potwierdzenie dualizmu elektronu nastąpiło w roku 1927, kiedy odkryto zjawisko dyfrakcji elektronów ([[wikipl:Clinton_Joseph_Davisson|C.J. Davisson]], [[wikipl:Lester_Germer|L.H. Germer]]).
+<li>Doświadczalne potwierdzenie dualizmu elektronu nastąpiło w roku 1927, kiedy odkryto zjawisko dyfrakcji elektronów ([[Wikipedia:pl:Clinton_Joseph_Davisson|C.J. Davisson]], [[Wikipedia:pl:Lester_Germer|L.H. Germer]]).
 <li>W przypadku cząstek elementarnych niemożliwe jest równoczesne dokładne określenie położenia i pędu (zasada nieoznaczoności Heisenberga).<br/>
 Zasada nieoznaczoności wyrażana jest w postaci<br/>
@@ Linia 152: / Linia 152: @@
 ==Orbitale w atomach wieloelektronowych==
 *Dla atomów wieloelektronowych równanie falowe ma tak skomplikowaną postać, że nie można go rozwiązać w sposób ścisły (problemem jest konieczność  uwzględnienia  współrzędnych wszystkich elektronów oraz oddziaływań pomiędzy nimi).
-*Możliwe jest uzyskanie rozwiązań przybliżonych za pomocą metody pola samouzgodnionego ([[wikien:Douglas_Hartree|Hartree]]-[[wikipl:/Władimir_Fok|Focka]]), w której rozpatruje się ruch poszczególnych elektronów w uśrednionym polu elektrycznym innych elektronów.  Pozwala to na opisanie każdego elektronu oddzielną funkcją falową, uwzględniającą tylko współrzędne opisywanego elektronu. Działanie takie nazywa się przybliżeniem jednoelektronowym, a funkcja falowa opisująca zachowanie się wszystkich elektronów  jest iloczynem orbitali jednoelektronowych
+*Możliwe jest uzyskanie rozwiązań przybliżonych za pomocą metody pola samouzgodnionego ([[wikien:Douglas_Hartree|Hartree]]-[[Wikipedia:pl:/Władimir_Fok|Focka]]), w której rozpatruje się ruch poszczególnych elektronów w uśrednionym polu elektrycznym innych elektronów.  Pozwala to na opisanie każdego elektronu oddzielną funkcją falową, uwzględniającą tylko współrzędne opisywanego elektronu. Działanie takie nazywa się przybliżeniem jednoelektronowym, a funkcja falowa opisująca zachowanie się wszystkich elektronów  jest iloczynem orbitali jednoelektronowych
 *Istotna różnica pomiędzy atomem wodoru a atomami wieloelektronowymi polega na tym,  że o energii elektronu w atomie wodoru decyduje wyłącznie główna liczba kwantowa, podczas gdy w pozostałych atomach na energie elektronów wpływa również orbitalna liczba kwantowa.
 ==Zapełnianie powłok elektronowych==