http://brain.fuw.edu.pl/edu/index.php?action=history&feed=atom&title=Chemia%2FPierwiastki_grupy_18_-_helowce 2026-05-03T22:15:50Z Historia wersji tej strony wiki MediaWiki 1.34.1 http://brain.fuw.edu.pl/edu/index.php?title=Chemia/Pierwiastki_grupy_18_-_helowce&diff=3291&oldid=prev 2015-06-04T11:08:36Z

<p>Utworzono nową stronę &quot;<a href="/edu/index.php/Plik:Glowing_noble_gases.jpg" title="Plik:Glowing noble gases.jpg">thumb|700px|Gazy szlachetne emitujące światło widzialne w silnym polu elektrycznym</a> {|class=&quot;wikitable&quot; !Pierwiastek !Konfiguracja ele...&quot;</p> <p><b>Nowa strona</b></p><div>[[Plik:Glowing noble gases.jpg|thumb|700px|Gazy szlachetne emitujące światło widzialne w silnym polu elektrycznym]]<br /> {|class=&quot;wikitable&quot;<br /> !Pierwiastek<br /> !Konfiguracja elektronowa<br /> !Temperatura topnienia (°C)<br /> !Temperatura wrzenia (°C)<br /> |-<br /> |Hel (He)<br /> |&lt;math&gt;1s^2&lt;/math&gt;<br /> | -<br /> | -269<br /> |-<br /> |Neon (Ne)<br /> |&lt;math&gt;(\mathrm{He})2s^21p^6&lt;/math&gt;<br /> | -249<br /> | -246<br /> |-<br /> |Argon (Ar)<br /> |&lt;math&gt;(\mathrm{Ne})3s^23p^6&lt;/math&gt;<br /> | -189<br /> | -186<br /> |-<br /> |Krypton (Kr)<br /> |&lt;math&gt;(\mathrm{Ar})4s24p6&lt;/math&gt;<br /> | -157<br /> | -153<br /> |-<br /> |Ksenon (Xe)<br /> |&lt;math&gt;(\mathrm{Kr})5s^25p^6&lt;/math&gt;<br /> | -112<br /> | -108<br /> |-<br /> |Radon (Rn)<br /> |&lt;math&gt;(\mathrm{Xe})6s^26p^6&lt;/math&gt;<br /> | -71<br /> | -62<br /> |}<br /> ==Właściwości fizyczne==<br /> *Wszystkie helowce są bezbarwnymi i bezwonnymi gazami.<br /> *Hel jest pierwiastkiem o najniższej temperaturze wrzenia (4,2 K), skroplony występuje w stanie ciekłym (poniżej 4K) oraz „nadciekłym” (temperatura 2,17 K , ciśnienie około 5 000 Pa), o bardzo małej lepkości i bardzo dobrym przewodnictwie cieplnym (1000 razy większym od przewodnictwa miedzi).<br /> *Energie jonizacji helowców są bardzo wysokie (od 2370 kJ/mol dla helu do 1036 kJ/mol dla radonu), co tłumaczy brak reaktywności.<br /> ==Występowanie i zastosowanie==<br /> *Hel występuje w atmosferze ziemskiej oraz w śladowych ilościach w gazie ziemnym. Jako lekki i obojętny gaz znalazł zastosowanie do napełniania balonów oraz przygotowywania mieszanin oddechowych dla nurków. Ciekły hel stosuje się w kriotechnice. <br /> *Neon występuje w śladowych ilościach w atmosferze, ma zastosowanie w technice oświetleniowej.<br /> *Argon stanowi 1% atmosfery ziemskiej, jest stosowany do utrzymywania obojętnej, beztlenowej atmosfery.<br /> *Krypton i ksenon są stosowane w technice oświetleniowej (ksenonem napełnia się żarówki oświetleniowe dużej mocy oraz lampy błyskowe ze względu na emisje szczególnie jaskrawego, białego światła).<br /> *Radon (promieniotwórczy) dyfunduje ze skorupy ziemskiej, głównie ze skał granitowych i terenów kopalni rud uranu (7,5 razy cięższy od powietrza kumuluje się w pomieszczeniach zamkniętych, stąd obowiązek badania aktywności promieniotwórczej w nowo powstających budynkach).<br /> <br /> ==Związki chemiczne helowców==<br /> *Najwięcej związków chemicznych tworzy ksenon,<br /> *Pierwszym związkiem ksenonu otrzymanym w 1962 roku był heksafluoroplatynian ksenonu XePtF&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt; (związek o budowie jonowej w stanie stałym), w wyniku reakcji Xe z PtF&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt;:<br /> :Xe + PtF&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt; → XePtF&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt;<br /> *Tetrafluorek ksenonu XeF4 otrzymano przez ogrzewanie mieszaniny Xe i F.<br /> *Znanych jest około 40 związków ksenonu, kryptonu i radonu<br /> ==Fluorki ksenonu==<br /> *Podstawowe związki ksenonu, XeF&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; i XeF&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; są otrzymywane w wyniku ogrzewania mieszaniny ksenonu i fluoru do temperatury 300°C lub podczas wyładowań elektrycznych:<br /> :Xe + F&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; → XeF&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;<br /> :XeF&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; + F&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; → XeF&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;<br /> *Dalsze fluorowanie do XeF6 wymaga stosowania wyższych ciśnień.<br /> *Wszystkie fluorki ksenonu są bezbarwnymi ciałami krystalicznymi.<br /> *Fluorki ksenonu wykorzystuje się jako silne środki fluorujące <br /> :Pt(s) + XeF&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;(s) → Xe(g) + PtF&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;(s)<br /> *Oprócz fluorków ksenonu znany jest również fluorek kryptonu KrF&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;.<br /> ==Związki ksenonu z tlenem==<br /> *Tritlenek ksenonu XeO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; powstaje w reakcji:<br /> :XeF&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt; + 3 H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O → XeO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; + 6HF<br /> *XeO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; jest bezbarwnym ciałem stałym, w roztworze wodnym wykazuje silne właściwośc utleniające, utlenia jony Mn&lt;sup&gt;2+&lt;/sup&gt; do MnO¯&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;. <br /> *Oksofluorki XeOF&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; oraz XeO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;F&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; powstają w reakcji fluorków z wodą<br /> :XeF&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt; + H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O → XeOF&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; + 2HF<br /> <br /> ==Kwasy tlenowe ksenonu==<br /> *XeO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; jest bezwodnikiem kwasu ksenowego, H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;XeO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;.<br /> *W reakcji z wodnymi roztworami wodorotlenków XeO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; tworzy jon wodoroksenianowy <br /> :XeO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; + NaOH → HXeO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;&lt;sup&gt;-&lt;/sup&gt; + Na&lt;sup&gt;+&lt;/sup&gt;<br /> :który ulega reakcji dysproporcjonowania do ksenonu i jonu nadksenianowego XeO&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt;&lt;sup&gt;4-&lt;/sup&gt;, w którym ksenon przyjmuje najwyższy stopień utlenienia +8 (roztwory nadksenianów są silnymi środkami utleniającymi).<br /> *W wyniku odwadniajacego działania H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;SO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; na Ba&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;XeO&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt; powstaje XeO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; (wybuchowy, nietrwały gaz), który jest bezwodnikiem kwasu nadksenowego.<br /> <br /> &lt;!--- [[category:Chemia ogólna]] --&gt;</div>

Magdaz