TI/Pierwsze kroki - Historia wersji

Rjb: /* Uzyskiwanie pomocy */

2015-09-30T16:24:48Z

Uzyskiwanie pomocy

Rjb o 16:21, 30 wrz 2015

2015-09-30T16:21:08Z

Jarekz o 19:19, 22 maj 2015

2015-05-22T19:19:07Z

Jarekz: /* Programy wykonywalne w Pythonie (na potem) */

2015-05-22T19:16:57Z

Programy wykonywalne w Pythonie (na potem)

Jarekz: /* Używanie linii poleceń interpretera */

2015-05-22T19:16:27Z

Używanie linii poleceń interpretera

Jarekz: Utworzono nową stronę "W pierwszym kroku nauczymy się uruchamiać w Pythonie tradycyjny* program „Witaj świecie!". Dzięki temu nauczysz się pisać w języku Python, a także zapisywać i..."

2015-05-22T19:14:59Z

Utworzono nową stronę "W pierwszym kroku nauczymy się uruchamiać w Pythonie tradycyjny* program „Witaj świecie!". Dzięki temu nauczysz się pisać w języku Python, a także zapisywać i..."

Nowa strona

W pierwszym kroku nauczymy się uruchamiać w Pythonie tradycyjny* program „Witaj świecie!". Dzięki temu nauczysz się pisać w języku Python, a także zapisywać i uruchamiać swoje pythonowe programy.

<nowiki>*</nowiki>Jest taka [http://roesler-ac.de/wolfram/hello.htm tradycja], że za każdym razem, kiedy uczysz się nowego języka programowania, pierwszym programem jest „Witaj świecie!” (w oryginale „Hello World”) — wszystko, co robi, to tylko wypisanie tekstu „Witaj świecie!”.

Są dwa sposoby uruchamiania programów pythonowych: użycie linii poleceń interpretera lub użycie pliku źródłowego. Zobaczmy, w jaki sposób korzystać z tych metod.

== Praca z Pythonem ==
Python jest interpreterem poleceń. Mamy dwie możliwości wydawania owych poleceń:
* interaktywnie z linii poleceń,
* zapisując polecenia w pliku tekstowym i wykonując je jako program.

===Używanie linii poleceń interpretera===
Uruchom interpreter Pythona, wpisując <tt class='shell'>python</tt> w powłoce {{ang|shell}} systemowej. Jeśli używasz Linuksa lub BSD, otwórz w tym celu program w rodzaju ''konsole'' czy ''terminal''.

 W przypadku Mac OS X otwórz Terminal (znajdziesz go w: Finder → Aplikacje → Użytki → Terminal), a jeśli używasz Windows, to uruchom (Start → Uruchom...) <tt class='shell'>cmd</tt> lub (w przypadku starszych wersji Windows) <tt class='shell'>command</tt> albo po prostu znajdź odpowiednią pozycję w menu.

Zauważ, że w przypadku Windows musisz zadbać o poprawnie ustawioną zmienną PATH.

Użytkownicy Windows mogą chcieć również używać IDLE. Uzyskasz do niego dostęp przez:
Start → Wszystkie programy → Python 2.x → IDLE (Python GUI).


Teraz wpisz <tt>print 'Witaj świecie!'</tt> i wciśnij Enter. Na ekranie powinien pojawić się napis <tt>Witaj świecie!</tt>

<source lang= python>
$ python
Python 2.5.4 (r254:67916, Mar 13 2009, 18:11:09)
[GCC 4.1.2] on linux2
Type "help", "copyright", "credits" or "license" for more information.
>>> print 'Witaj świecie!'
Witaj świecie!
>>>
</source>

Uwaga:
:Napis: <tt>>>></tt> oznacza, że Python oczekuje na wprowadzenie polecenia. Z ang. nazywa się to ''prompt''.

Zobacz, Python natychmiast zwraca wynik! To, co właśnie wprowadziłeś, to pojedyncze polecenie Pythona. Używamy <tt>print</tt> (ang. drukuj, wypisz), aby wypisać to, co mu podamy. W naszym przypadku podaliśmy tekst <tt>Witaj świecie!</tt> i został on natychmiast wyświetlony na ekranie.

Jak wyjść z interpretera?
* Jeśli używasz IDLE bądź powłoki systemowej Linuksa/BSD/Mac OS X, wciśnij po prostu Ctrl-D.
* Jeśli używasz Pythona w linii poleceń Windows, naciśnij Ctrl-Z, a następnie Enter.

[[Image:Python_dump.png|right]] 

===Pliki źródłowe===
Wróćmy wreszcie do programowania.

;Jak pisać programy w Pythonie?
:Od tego momentu nasza standardowa procedura zapisu i uruchamianiu programów w Pythonie będzie wyglądała następująco:
# Otwórz swój ulubiony edytor → na naszych zajęciach IDLE :-)
# Wprowadź/Skopiuj kod programu podany w przykładzie.
# Zapisz plik pod nazwą podaną w komentarzu. Przyjmijmy, że programy Pythona będziemy zapisywali z rozszerzeniem <tt class='shell'>.py</tt>.
# Teraz możesz uruchomić program jedną z poniższych metod:
* w powłoce systemowej za pomocą polecenia <tt class='shell'>python nazwa.py</tt>, gdzie <tt class='shell'>nazwa</tt> jest nazwą pliku
* użyj klawisza F5 w edytorze IDLE
* wpisz <tt>execfile('nazwa.py')</tt> w lini poleceń interpretera, aby uruchomić program.

{{Solution|title=Zadanie|text=
Uruchom swój edytor (u nas <tt class='shell'>idle</tt>), wpisz poniższy program i zapisz go pod nazwą <tt class='shell'>witaj.py</tt>.

Aby zrobić to w <tt class='shell'>idle</tt>, wybierz <tt>File → New Window</tt> i wpisz poniższy program, po czym kliknij <tt>File → Save</tt>.

<source lang=python>
# Nazwa pliku: witaj.py

print 'Witaj świecie!'
</source>

Uruchom program, otwierając powłokę, przechodząc do odpowiedniego katalogu i wykonując w nim polecenie <tt class='shell'>python witaj.py</tt>.

W <tt class='shell'>idle</tt>, wybierz w menu <tt>Run → Run Module</tt> lub użyj skrótu klawiaturowego <tt>F5</tt>.

Wynik powinien przypominać:

<source lang= python>
$ python witaj.py
Witaj świecie!
</source>
}}

Gratuluję, jeśli wynik jest podobny powyższego! Właśnie uruchomiłeś swój pierwszy program w Pythonie.

Jeśli wystąpił błąd, przepisz program tak, żeby wyglądał dokładnie tak, jak powyższy i spróbuj uruchomić go jeszcze raz. Zwróć uwagę na to, że Python rozróżnia wielkość liter, np. <tt>print</tt> znaczy co innego, niż <tt>Print</tt> (zauważ wielkie <tt>P</tt> w drugim). Upewnij się także, że nie ma żadnych spacji ani też znaków tabulacji na początku jakiejkolwiek linii (za moment dowiesz się, dlaczego jest to takie jest istotne).

=== Jak to działa? ===
Zacznijmy od przeanalizowania pierwszej linii naszego programu. Jest to tak zwany ''komentarz''. Wszystko, co znajduje się na prawo od znaku <tt>#</tt> jest pomijane w trakcie wykonywania programu i przydaje się przede wszystkim jako notatki pozostawione dla przyszłego czytelnika programu.
Python nie interpretuje komentarzy.

Program w Pythonie możesz uruchomić wpisując polecenie, nazwę interpretera i pliku, czyli
tak jak w naszym poprzednim przykładzie, <tt>python witaj.py</tt>.

'''Uwaga o komentarzach'''
: Komentarze są ważne, ponieważ pomagają wprowadzać szczegółowe notatki związane z programem. Powinny one wyjaśniać, ''co'' program wykonuje, albo też informować o rzeczach, które czekają na poprawienie/dokończenie/zrobienie. Mogą się one okazać bardzo przydatne dla osób, które będą czytały Twój program. Również Tobie z pewnością się przydadzą, kiedy na przykład będziesz czytał swój program sześć miesięcy po jego napisaniu.

W naszym pierwszym programie po komentarzach następuje ''polecenie'' Pythona, które wypisuje na ekran słowa <tt>Witaj świecie!</tt>. <tt>print</tt> jest ''instrukcją'' (w nowym Pythonie 3.x jest to już funkcja i używa się jej nieco inaczej, ale nie będziemy się tym teraz martwić), a dostarczone przez nas <tt>'Witaj świecie!'</tt> jest napisem (ang. ''string''). Wyjaśnimy tę terminologię później.

===Wcięcia===
Przez znaki niewidoczne rozumiemy spację, tabulator itp. Rozpoczęcie od nich linii tekstu nazywamy ''wcięciem'' linii. Znaki niewidoczne znajdujące się na początku linii są w języku Python bardzo istotne. Spacje i znaki tabulacji na początku linii są brane pod uwagę przy określaniu stopnia wcięcia danej linii, co z kolei pozwala Pythonowi grupować polecenia. Polecenia, które są tak samo wcięte tworzą ''blok poleceń''.

Powinieneś również zapamiętać, że nieprawidłowe wcięcia pociągają za sobą czasem trudne do znalezienia błędy. Spójrz na ten przykład:

<source lang = python>
#!/usr/bin/env python
# -*- coding: utf-8 -*-
# Nazwa pliku: wciecia.py

i = 5
print 'Wartość zmiennej to ', i # Błąd! Zauważ spację na początku linii
print 'Powtarzam, wartość zmiennej to ', i
</source>

Próbując uruchomić powyższy program, prawdopodobnie otrzymasz następujący błąd:

<pre>
File "wciecia.py", line 4
print 'Wartość zmiennej to ', i # Błąd! Zauważ spację na początku linii
^
IndentationError: unexpected indent
</pre>

Python podpowiada, że we wskazanej linii znajduje się nieoczekiwane wcięcie. ''Nie można dowolnie zaczynać nowych bloków poleceń''. Sytuacje, w których możesz rozpoczynać nowe bloki, zostaną opisane w następnych rozdziałach.

Miłą konsekwencją stosowania wcięć jest to, że w ten sposób Python zmusza nas do pisania bardziej schludnego kodu, który jest bardziej przejrzysty dla czytelnika.

;Jak używać wcięć?
:Nie używaj mieszaniny tabulatorów i spacji do stosowania wcięć, ponieważ nie działa to prawidłowo na wszystkich platformach. ''Zdecydowanie polecam'' żebyś używał ''pojedynczego tabulatora'' lub ''czterech spacji'' na każdy jeden stopień wcięcia.

Wybierz jeden z powyższych sposobów stosowania wcięć i stale używaj tylko tego sposobu.
{{Solution|title=Zadanie|text= Proszę wypróbować samodzielnie powyższy przykład}}

=== Programy wykonywalne w Pythonie (na potem) ===

Można spowodować, by program w Pythonie zachowywał się jak każdy inny program, tzn. żeby można było go uruchomić podając jedynie jego nazwę.
Zob. [[TI:Wykonywalne programy w Pythonie]].


== Uzyskiwanie pomocy ==
Jeśli szybko musisz znaleźć opis funkcji lub polecenia Pythona, możesz skorzystać z wbudowanej pomocy (ang. ''help''). Przydaje się to szczególnie podczas używania wiersza poleceń interpretera. Dla przykładu możesz wykonać <tt>help('string')</tt>, a uzyskasz pomoc odnośnie napisów.

;Uwaga
:Aby zakończyć pomoc, wciśnij <tt>q</tt>.

W podobny sposób możesz uzyskać informacje na temat niemal wszystkiego, co dotyczy Pythona. By dowiedzieć się więcej o samej pomocy, użyj <tt>help()</tt>.

<source lang= python>
$ python
Python 2.5.4 (r254:67916, Mar 13 2009, 18:11:09)
[GCC 4.1.2] on linux2
Type "help", "copyright", "credits" or "license" for more information.
>>> help('print')</source>

Zauważ, że musimy użyć apostrofów i zapytać o <tt>'print'</tt>, bo <tt>print</tt> jest tzw. słowem kluczowym i nie może być użyte jako argument do <tt>help</tt>.


==Podsumowanie i ćwiczenia==
{{Solution|title=Zadania|text=
# Napisz program powitalny
# Wyświetl pomoc na temat <tt>int</tt>
# Wyświetl pomoc na temat <tt>'print'</tt>
}}

@@ Linia 149: / Linia 149: @@
 Type "help", "copyright", "credits" or "license" for more information.
 >>> help(print)
-...
+...{tu się pojawi jakaś odpowiedź}
 >>> help(if)
    File "<stdin>", line 1
@@ Linia 156: / Linia 156: @@
 SyntaxError: invalid syntax
 >>> help('if')
-...
+...{znów się czegoś dowiemy}
 </source>
-Zauważ, że musimy użyć apostrofów i zapytać o <tt>'if'</tt>, bo <tt>if</tt> jest tzw. słowem kluczowym i nie może być użyte jako argument do wywołania funkcji <tt>help</tt>.
+Zauważ, że musimy użyć apostrofów i zapytać o <tt>'if'</tt>, bo <tt>if</tt> jest tzw. słowem kluczowym i nie może być użyte jako argument do wywołania funkcji <tt>help</tt>. Nie ma to miejsca w przypadku słowa <tt>print</tt>, gdyż jak już podkreślaliśmy jest ono nazwą funkcji. Więcej na temat tego rozróżnienia będzie później.
 <!-- za wcześnie żeby wyjaśniać różnicę pomiędzy funkcją i słowem kluczowym -->

@@ Linia 134: / Linia 134: @@
 <small>
 Można spowodować, by program w Pythonie zachowywał się jak każdy inny program, tzn. żeby można było go uruchomić podając jedynie jego nazwę.
-Zob. [[TI:Wykonywalne programy w Pythonie]].
+Zob. [[TI\Wykonywalne programy w Pythonie]].
 </small>

@@ Linia 19: / Linia 19: @@
 Zauważ, że w przypadku Windows musisz zadbać o poprawnie ustawioną zmienną PATH.
-Użytkownicy Windows mogą chcieć również używać IDLE. Uzyskasz do niego dostęp przez:
 </small>
-Teraz wpisz <tt>print 'Witaj świecie!'</tt> i wciśnij Enter. Na ekranie powinien pojawić się napis <tt>Witaj świecie!</tt>
+Teraz wpisz <tt>print('Witaj świecie!')</tt> i wciśnij Enter. Na ekranie powinien pojawić się napis <tt>Witaj świecie!</tt>
 <source lang= python>
-$ python
+$ python3
-Python 2.5.4 (r254:67916, Mar 13 2009, 18:11:09)
+Python 3.4.3+ (default, Sep 23 2015, 17:53:22)
-[GCC 4.1.2] on linux2
+[GCC 5.2.1 20150922] on linux
 Type "help", "copyright", "credits" or "license" for more information.
->>> print 'Witaj świecie!'
+>>> print('Witaj świecie!')
 Witaj świecie!
 >>>
 </source>
@@ Linia 38: / Linia 37: @@
 :Napis: <tt>&gt;&gt;&gt;</tt> oznacza, że Python oczekuje na wprowadzenie polecenia.  Z ang. nazywa się to ''prompt''.
-Zobacz, Python natychmiast zwraca wynik! To, co właśnie wprowadziłeś, to pojedyncze polecenie Pythona. Używamy <tt>print</tt> (ang. drukuj, wypisz), aby wypisać to, co mu podamy. W naszym przypadku podaliśmy tekst <tt>Witaj świecie!</tt> i został on natychmiast wyświetlony na ekranie.
+Zobacz, Python natychmiast zwraca wynik! To, co właśnie wprowadziłeś, to pojedyncze polecenie Pythona. Używamy <tt>print</tt> (ang. drukuj, wypisz), aby wypisać to, co mu podamy. W naszym przypadku podaliśmy tekst <tt>Witaj świecie!</tt> i został on natychmiast wyświetlony na ekranie. Nawiasy po słowie <tt>print</tt> oznaczają, że mamy do czynienia
 Jak wyjść z interpretera?
-* Jeśli używasz IDLE bądź powłoki systemowej Linuksa/BSD/Mac OS X, wciśnij po prostu Ctrl-D.
+* Jeśli używasz powłoki systemowej Linuksa/BSD/Mac OS X, wciśnij po prostu Ctrl-D.
 * Jeśli używasz Pythona w linii poleceń Windows, naciśnij Ctrl-Z, a następnie Enter.
 ===Pliki źródłowe===
@@ Linia 49: / Linia 52: @@
 ;Jak pisać programy w Pythonie?
 :Od tego momentu nasza standardowa procedura zapisu i uruchamianiu programów w Pythonie będzie wyglądała następująco:
-# Otwórz swój ulubiony edytor &rarr; na naszych zajęciach IDLE :-)
+# Otwórz swój ulubiony edytor tekstu
 # Wprowadź/Skopiuj kod programu podany w przykładzie.
 # Zapisz plik pod nazwą podaną w komentarzu. Przyjmijmy, że programy Pythona będziemy zapisywali z rozszerzeniem <tt class='shell'>.py</tt>.
 # Teraz możesz uruchomić program jedną z poniższych metod:
-* w powłoce systemowej za pomocą polecenia <tt class='shell'>python nazwa.py</tt>, gdzie <tt class='shell'>nazwa</tt> jest nazwą pliku
+* w powłoce systemowej za pomocą polecenia <tt class='shell'>python3 nazwa.py</tt>, gdzie <tt class='shell'>nazwa</tt> jest nazwą pliku
 * wpisz <tt>execfile('nazwa.py')</tt> w lini poleceń interpretera, aby uruchomić program.
 ====Zadanie====
-Uruchom swój edytor (u nas <tt class='shell'>idle</tt>), wpisz poniższy program i zapisz go pod nazwą <tt class='shell'>witaj.py</tt>.
+Uruchom swój edytor, wpisz poniższy program i zapisz go pod nazwą <tt class='shell'>witaj.py</tt>.
 <source lang=python>
 # Nazwa pliku: witaj.py
-print 'Witaj świecie!'
+print('Witaj świecie!')
 </source>
-Uruchom program, otwierając powłokę, przechodząc do odpowiedniego katalogu i wykonując w nim polecenie <tt class='shell'>python witaj.py</tt>.
+Uruchom program, otwierając powłokę, przechodząc do odpowiedniego katalogu i wykonując w nim polecenie <tt class='shell'>python3 witaj.py</tt>.
 Wynik powinien przypominać:
@@ Linia 90: / Linia 88: @@
 Program w Pythonie możesz uruchomić wpisując polecenie, nazwę interpretera i pliku, czyli
-tak jak w naszym poprzednim przykładzie, <tt>python witaj.py</tt>.
+tak jak w naszym poprzednim przykładzie, <tt>python3 witaj.py</tt>.
 '''Uwaga o komentarzach'''
 : Komentarze są ważne, ponieważ pomagają wprowadzać szczegółowe notatki związane z programem. Powinny one wyjaśniać, ''co'' program wykonuje, albo też informować o rzeczach, które czekają na poprawienie/dokończenie/zrobienie. Mogą się one okazać bardzo przydatne dla osób, które będą czytały Twój program. Również Tobie z pewnością się przydadzą, kiedy na przykład będziesz czytał swój program sześć miesięcy po jego napisaniu.
-W naszym pierwszym programie po komentarzach następuje ''polecenie'' Pythona, które wypisuje na ekran słowa <tt>Witaj świecie!</tt>. <tt>print</tt> jest ''instrukcją'' (w nowym Pythonie 3.x jest to już funkcja i używa się jej nieco inaczej, ale nie będziemy się tym teraz martwić), a dostarczone przez nas <tt>'Witaj świecie!'</tt> jest napisem (ang. ''string''). Wyjaśnimy tę terminologię później.
+W naszym pierwszym programie po komentarzach następuje ''polecenie'' Pythona, które wypisuje na ekran słowa <tt>Witaj świecie!</tt>. <tt>print</tt> jest nazwą funkcji, a dostarczone przez nas w nawiasach <tt>'Witaj świecie!'</tt> jest napisem (ang. ''string''). Wyjaśnimy tę terminologię później.
 ===Wcięcia===
@@ Linia 103: / Linia 101: @@
 <source lang = python>
-#!/usr/bin/env python
+#!/usr/bin/python3
 # -*- coding: utf-8 -*-
 # Nazwa pliku: wciecia.py
 i = 5
-  print 'Wartość zmiennej to ', i # Błąd! Zauważ spację na początku linii
+  print('Wartość zmiennej to', i) # Błąd! Zauważ spację na początku linii
-print 'Powtarzam, wartość zmiennej to ', i
+print('Powtarzam, wartość zmiennej to', i)
 </source>
@@ Linia 146: / Linia 144: @@
 <source lang= python>
-$ python
+$ python3
-Python 2.5.4 (r254:67916, Mar 13 2009, 18:11:09)
+Python 3.4.3+ (default, Sep 23 2015, 17:53:22)
-[GCC 4.1.2] on linux2
+[GCC 5.2.1 20150922] on linux
 Type "help", "copyright", "credits" or "license" for more information.
->>> help('print')</source>
+>>> help(print)
-Zauważ, że musimy użyć apostrofów i zapytać o <tt>'print'</tt>, bo <tt>print</tt> jest tzw. słowem kluczowym i nie może być użyte jako argument do <tt>help</tt>.
+Zauważ, że musimy użyć apostrofów i zapytać o <tt>'if'</tt>, bo <tt>if</tt> jest tzw. słowem kluczowym i nie może być użyte jako argument do wywołania funkcji <tt>help</tt>.
 <!-- za wcześnie żeby wyjaśniać różnicę pomiędzy funkcją i słowem kluczowym -->

@@ Linia 13: / Linia 13: @@
 ===Używanie linii poleceń interpretera===
-Uruchom interpreter Pythona, wpisując <tt class='shell'>python</tt> w powłoce {{ang|shell}} systemowej. Jeśli używasz Linuksa lub BSD, otwórz w tym celu program w rodzaju ''konsole'' czy ''terminal''.
+Uruchom interpreter Pythona, wpisując <tt class='shell'>python</tt> w powłoce {{ang|shell systemowej. Jeśli używasz Linuksa lub BSD, otwórz w tym celu program w rodzaju ''konsole'' czy ''terminal''.
 <small> W przypadku Mac OS X otwórz Terminal (znajdziesz go w: Finder &rarr; Aplikacje &rarr; Użytki &rarr; Terminal), a jeśli używasz Windows, to uruchom (Start &rarr; Uruchom...) <tt class='shell'>cmd</tt> lub (w przypadku starszych wersji Windows) <tt class='shell'>command</tt> albo po prostu znajdź odpowiednią pozycję w menu.
@@ Linia 58: / Linia 58: @@
-{{Solution|title=Zadanie|text=
+====Zadanie====
 Uruchom swój edytor (u nas <tt class='shell'>idle</tt>), wpisz poniższy program i zapisz go pod nazwą <tt class='shell'>witaj.py</tt>.
@@ Linia 79: / Linia 79: @@
 Witaj świecie!
 </source>
-}}
 Gratuluję, jeśli wynik jest podobny powyższego! Właśnie uruchomiłeś swój pierwszy program w Pythonie.
@@ Linia 129: / Linia 129: @@
 Wybierz jeden z powyższych sposobów stosowania wcięć i stale używaj tylko tego sposobu.
-{{Solution|title=Zadanie|text= Proszę wypróbować samodzielnie powyższy przykład}}
+====Zadanie==== Proszę wypróbować samodzielnie powyższy przykład
 === Programy wykonywalne w Pythonie (na potem) ===
@@ Linia 156: / Linia 156: @@
 ==Podsumowanie i  ćwiczenia==
-{{Solution|title=Zadania|text=
+====Zadania====
 # Napisz program powitalny
 # Wyświetl pomoc na temat <tt>int</tt>
 # Wyświetl pomoc na temat <tt>'print'</tt>